TGMHP Sözleşmesi Yürürlüğe Girdi

TUSAŞ-Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ [TAI] Ana Yükleniciliğinde yürütülecek olan ‘Türk Genel Maksat Helikopteri Programı [TGMHP]’ kapsamında, Savunma Sanayi Müsteşarlığı [SSM] ile TAI, ana alt yüklenici Sikorsky, a Lockheed Martin Company [eski Sikorsky Aircraft] ve diğer yerli alt yüklenici firmalar arasında, ABD ihracat lisanslarına müteakiben, sözleşmeler imzalandı. Anılan sözleşmeler ile proje yürürlüğe girmiş ve proje takviminin başlamasına yönelik son adımlar atılmıştır. Böylelikle daha önce Sözleşmelerin imzası ile program takviminin başlaması arasında 16 aylık bir süre öngörülmüş olsa da TGMHP Sözleşmesi ancak yaklaşık 28 ayılık bir sürecin ardından yürürlüğe girebilmiştir.

T-70 Helikopterlerinin ülkemizde üretilmesine yönelik ABD Hükümeti lisansları Mart 2o16’da SSM’na sunulmuştu. Edindiğimiz bilgiye göre geliştirme faaliyetlerinde kullanılacak S-70i™ International Black Hawk [IBH] Temel Helikopteri 22 Haziran 2o16 tarihinde Polonya’da bulunan PZL Mielec [Sikorsky tarafından satın alınmıştır] şirketi tesislerinde düzenlenecek bir törenle Türkiye’ye teslim edilecektir.

İlk ihale süreci 19 Ocak 2oo5 tarihli Savunma Sanayi İcra Komitesi [SSİK] kararıyla başlatılan ve 21 Nisan 2o11 tarihli SSİK Kararı ile T-70 çözümü ile Sikorsky Aircraft’ın seçildiği TGMHP’nda, TSK ve belirli kamu kuruluşlarının Genel Maksat Helikopteri ihtiyacının, Türkiye’de lisans altında üretilecek bir model üzerinden karşılanması hedeflenmiştir. Bu çerçevede ilk aşamada 6 ayrı kullanıcı için 1o9 T-70 modeli helikopterin teslimatı, mal ve hizmetleri [yedek parça, yer destek teçhizatı, teknik dokümantasyon, hizmetler] ve Depo Seviyesi Bakım [DSB] kabiliyetinin [DSB yedekleri, DSB yer destek teçhizatı ve DSB teknik dokümantasyonu] kazandırılmasına yönelik Sözleşme üç yıllık bir gecikmenin ardından SSM ile Ana Yüklenici TAI arasında 21 Şubat 2o14’te imzalanmıştı. Mali değeri lojistik kalemleri ve depo seviyesi yatırımları dahil 1o yıllık Proje süresince sabit fiyatla ABD$3.5 Milyar olarak açıklanan TGMHP altında imal edilecek helikopterlerin birim maliyeti ise yaklaşık ABD$25 Milyon olarak gerçekleşmesi bekleniyor. Proje kapsamında alınacak üretim lisansının Türkiye’nin ileriki dönemlerdeki ihtiyacını da karşılayacak şekilde toplam 3oo helikopterin üretimini kapsayacağı [1o9 + 191 opsiyon] açıklanmıştı.

Proje kapsamında, toplam altı ayrı kullanıcıya [Genelkurmay Başkanlığı (ÖzKK, 11), Kara Kuvvetleri Komutanlığı [KKK] (22), HvKK (6), Jandarma Genel Komutanlığı [JGnK] (3o), EGM (2o) ve OGM (2o)] iki farklı konfigürasyonda, S-70i™ International Black Hawk modeli baz alınarak toplam 1o9 T-70 modeli helikopter, 1o yıllık süre zarfında teslim edilecektir. İlk 5 helikopterin hazır geleceği ve yerli katkı oranının aşamalar halinde artarak 65nci helikopterden itibaren en yüksek seviyeye çıkacağı belirtiliyor. S-70i™ International Black Hawk [IBH] Temel Helikopteri üzerine kullanıcı isterlerini karşılamak üzere TAI ve entegrasyon alt-yüklenicisi Aselsan tarafından yazılım ve donanım entegrasyonu gerçekleştirilecek olup, nihai konfigürasyondaki helikopter ‘[TAI] T-70 Helikopteri’ olarak anılacaktır. Daha önce OGM Konfigürasyonu’ndaki ilk T-70 Helikopterinin program takviminin [To] başlamasını müteakip 55’inci ayda [sözleşme imzasından 71 ay sonra], Ortak Konfigürasyon’daki ilk T-70 Helikopteri ise 57’inci ayda [sözleşme imzasından 73 ay sonra] KKK’na teslim edileceği açıklanmıştı. Ancak yaşanan gecikme nedeniyle bu tarihlerde belli bir ötelenme beklenmekte.

TGMHP altında Ana yüklenici TAI, T70 helikopterlerinin kabin, kokpit, kuyruk konisi, yatay ve dikey kuyruk, ana ve kuyruk rotor palleri gibi tüm önemli yapısal parçaların üretimini, nihai montaj işlemlerini, testlerini ve entegre lojistik desteğini; Aselsan, temel aviyoniklerin geliştirilmesi ve entegrasyonunu ve Sikorsky ile birlikte helikopter kokpiti geliştirilmesini [IMAS]; TUSAŞ Motor Sanayii AŞ [TEI], T-700 motorunun üretimini; Alp Havacılık ise iniş takımları, dişli kutusu detay parça üretimi ve dinamik parçalarının üretim ve montajını gerçekleştirecektir.

 

 

T-70’lere TEI Güç Verecek

 

Türk Genel Maksat Helikopteri Programı [TGMHP]’nda lisanslı motor üreticisi olarak yer alan TEI, T-70 Kara Şahin [Black Hawk] helikopterlerine güç veren ‘T700-TEI-701D’ Turboşaft Motorunu üretecek olup, ayrıca motorun  parça ve modül imalatları, motor montaj, test, satış ve satış sonrası lojistik destek hizmetleri faaliyetlerinin tamamının gerçekleştirilmesinden sorumlu olacaktır. TEI, TGMHP altında projede 218 [1o9 helikopter için] + 18 [yedek] olmak üzere toplam 236 adet T700-TEI-701D [orijinalinde T700-GE-701D olarak tanımlanan motor, TEI tesislerinden çıkacağı için T700-TEI-701D olarak isimlendirilecek] Turboşaft Motoru teslim edecektir.

TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut F. AKŞİT, projeye ilişkin olarak şu bilgileri verdi:  “Bir ilk olarak, motorun ömrü boyunca ihtiyaç duyulacak kritik parçaların yanı sıra; yanma odası gibi sıcak bölge parçaları TEI tarafından Türkiye’de üretilecek, motorların montajı ve testleri de TEI’de gerçekleştirilecek. Satış sonrası destek kapsamında, Türk nihai kullanıcıların envanterinde bulunan T700 motor ailesinin Depo Seviyesi Bakımını yerli üretim parçaları ile yapma imkânına haiz olacağız. Türkiye dışında tanımlanmış geniş bir coğrafya için de T700 motor kullanıcılarına Depo Seviyesi Bakım [DSB] hizmeti verebileceğiz. Bu program ile rekabetçi bir fiyatla tüm paydaşlara optimal fayda sağlamayı hedeflemekteyiz.”

Azami 1.94oshp [1.447kw] güç üreten 2o7kg ağırlığındaki T700-TEI-701D Motoru ile bir önceki model 701C arasında ‘turbomachinery’ açısından sıcak bölgede yapılmış yeni malzeme ve kaplama değişiklikleri bulunmaktadır. T700-TEI-701D Motorunda eski nesil kontrol sistemi olan DEC ve HMU mevcut. Yakıt artışı ile %5 güç artışı sağlanan yine DEC ve HMU ile kontrol edilen ‘D’ kontrollü T700-701D Motoru da üretilmekte. Her ne kadar son kullanıcılar TGMHP/TUHP kapsamında bu modeli istemiş olsa da program fiyatını artıracağından ‘C’ kontrollü 701D Motoru tercih edilmiştir. Motorun DEC/HMU yerine FADEC ile donatılmış ve UH-60M Helikopterlerinde kullanılan yeni versiyonu ise 701E olarak sınıflandırılmıştır. ‘C’ kontrollü T700-TEI-701D Motoru, ‘D’ kontrollü T700-701D ve 701E Motoruna kıyasla %5 daha az güç sunmasına karşın daha dayanıklı olduğundan bu motorlardan daha uzun bir kullanım ömrüne sahiptir.

 



  Önceki Sayılar
   
YORUMLAR
Yorumlarınızı aşağıdaki formu kullanarak bize iletebilirsiniz...

MÖNCH TÜRKİYE YAYINCILIK

Hoşdere Caddesi, Halit Ziya Sokak,
No: 26/9 Çankaya 06540
Ankara / Türkiye
Tel: +[90-312] 441 93 54
Fax: +[90-312] 439 57 24

BİZİ TAKİP EDİN

BLOG

Designed by Etkileşim Grafik Tasarım | Powered by AdaNet